2026-10-06 · AI & Công nghệ
Hai năm trước, dùng AI ở văn phòng gần như chỉ có một kiểu: gõ câu hỏi, đọc câu trả lời, chép phần dùng được sang Excel hay Word. Từ 2025, các hãng bắt đầu nói về "agent" và "agentic AI". Ngày 22/04/2026, Microsoft công bố các tính năng agentic trong Word, Excel và PowerPoint chính thức dùng được cho các gói Microsoft 365 Copilot, Premium, Personal và Family. Claude của Anthropic tự viết mã, chạy mã và trả về file Excel, Word, PowerPoint, PDF hoàn chỉnh.
Cái tên nghe to tát, nhưng câu hỏi thực tế với người làm kế toán, tài chính, văn phòng chỉ có hai: agentic AI là gì, khác cái chatbot đang dùng ở đâu; và giao cho nó việc gì thì an toàn. Bài này trả lời hai câu đó bằng định nghĩa của chính các hãng làm ra công nghệ, cộng với những gì đội ngũ EzTech đã chạy thử trong khóa AI nâng cao.
Agentic AI là gì?
Anthropic, công ty làm ra Claude, phân biệt hai loại hệ thống trong bài Building effective agents (12/2024):
- Workflow (quy trình dựng sẵn): mô hình AI và các công cụ được nối với nhau theo đường đi viết sẵn bằng mã. Người thiết kế quyết định bước một làm gì, bước hai làm gì.
- Agent: mô hình AI tự điều khiển quá trình của nó và tự chọn dùng công cụ nào. Người dùng giao mục tiêu, agent tự quyết các bước.
OpenAI định nghĩa ngắn hơn trong tài liệu A practical guide to building agents: agent là hệ thống tự hoàn thành nhiệm vụ thay cho bạn. Tài liệu này nói rõ chatbot đơn giản, mô hình trả lời một lượt, bộ phân loại cảm xúc không phải agent, vì AI ở đó không điều khiển cách công việc được thực hiện.
"Agentic AI" là cách gọi chung cho các hệ thống có tính chất đó: nhận mục tiêu, tự lên các bước, gọi công cụ (đọc file, chạy mã, tra web), tự kiểm kết quả, sai thì làm lại. Microsoft tả Agent Mode trong Excel đúng như vậy: không chỉ tạo ra kết quả mà còn đánh giá kết quả, sửa lỗi và lặp lại tới khi kết quả được kiểm xong.
Khác chatbot ở đâu: một ví dụ kế toán
Lấy việc làm biên bản đối chiếu công nợ cho từng khách hàng.
- Dùng chat: bạn dán sổ chi tiết của một khách, nhờ AI soạn nội dung biên bản, rồi tự dán vào mẫu Word. Khách thứ hai làm lại từ đầu.
- Dùng agent: bạn đưa sổ chi tiết công nợ và mẫu biên bản của công ty, nói mục tiêu: mỗi khách một biên bản Word đúng mẫu, có số tiền bằng chữ, có bảng chi tiết chứng từ, kèm một bảng tổng hợp để kiểm với sổ. AI tự đọc cấu trúc sổ, tự viết mã và chạy thử, rồi trả về một file Excel có nút bấm. Kỳ sau chỉ dán dữ liệu mới rồi bấm lại.
Ví dụ thứ hai là một case có thật trong khóa AI nâng cao cho Kế toán của EzTech, dựng bằng Claude bản trả phí. Khóa có 8 case kiểu này. Một lượt dựng file thường chạy 10–40 phút, AI tự làm qua nhiều bước mà người dùng không phải gõ thêm. Một case khác: từ bản ghi lời cuộc họp giao ban khoảng 28 phút, 6 người nói, AI lọc ra những gì đã chốt và soạn bộ Word gồm quyết định ban hành, quy trình có sơ đồ, biểu mẫu kèm theo; chuyện ngoài lề và đề xuất đã bị bác thì bỏ ra.
Điểm khác nhau nằm ở prompt. Với chat, bạn mô tả từng bước. Với agent, prompt chỉ nói mục tiêu, người đọc và vài điều kiện bắt buộc, phần cách làm để AI tự quyết. Theo trang hỗ trợ của Anthropic, Claude làm việc này trong một môi trường máy tính riêng, nơi nó viết và chạy mã để tạo file; tính năng tạo file có ở mọi gói, kể cả bản miễn phí, giới hạn 30 MB mỗi file (Claude Help Center).
Rủi ro thật của việc để AI tự chạy
Chính các hãng làm agent viết rủi ro ra rất rõ, và đáng đọc trước khi giao việc:
- Lỗi cộng dồn. Anthropic ghi: tính tự chủ của agent đồng nghĩa chi phí cao hơn và khả năng lỗi cộng dồn. Một bước đầu hiểu sai cấu trúc sổ thì mọi bước sau làm đúng trên một nền sai.
- Lệnh cài sẵn trong file hoặc trang web (prompt injection). Trang hỗ trợ của Claude cảnh báo kẻ xấu có thể giấu lệnh trong file hoặc website bên ngoài để lừa AI tải và chạy mã lạ, hoặc đọc dữ liệu nhạy cảm rồi gửi ra ngoài. Anthropic khuyên theo dõi Claude khi dùng tính năng này và dừng lại nếu thấy nó dùng hay truy cập dữ liệu bất thường.
- Mất quyền kiểm soát nội dung. Microsoft viết trong thông báo ra mắt: kiểm soát là điều không thể thương lượng, người dùng phải xem lại được thay đổi và chỉ giữ những gì mình muốn.
Với kế toán còn một rủi ro riêng: file AI dựng trông rất hoàn chỉnh. Bảng đủ cột, dashboard đủ màu, nút bấm chạy được. Hình thức hoàn chỉnh dễ làm người nhận bỏ qua bước kiểm. Bài AI bịa số và cách kiểm tra có các phép kiểm cụ thể.
Giao việc gì cho agentic AI thì an toàn
Tài liệu của OpenAI đưa một cách chấm rủi ro dễ áp dụng: chấm từng công cụ agent được dùng theo mức thấp, trung bình, cao, dựa trên bốn câu hỏi: chỉ đọc hay được ghi, có đảo ngược được không, cần quyền tài khoản gì, có tác động tài chính không. Hành động nhạy cảm, không đảo ngược được hoặc có giá trị lớn (tài liệu nêu ví dụ huỷ đơn hàng, hoàn tiền lớn, thanh toán) phải có người duyệt cho tới khi đủ tin agent. Áp vào việc kế toán:
| Mức | Loại việc | Ví dụ |
|---|---|---|
| Giao được | Chỉ đọc, hoặc tạo file mới từ bản sao dữ liệu | Tóm tắt hợp đồng, dựng file quản lý công nợ mới, soạn biên bản hàng loạt ra thư mục riêng |
| Giao kèm kiểm | Tạo file có công thức hoặc macro sẽ dùng lâu dài | File quản lý dòng tiền, tool nút bấm gom tách file: xem công thức, nhập thử một dòng, chạy nút trên file mẫu trước |
| Không giao | Ghi vào hệ thống thật, không đảo ngược được, ra ngoài công ty | Hạch toán thẳng vào phần mềm kế toán, nộp tờ khai, lệnh chuyển tiền, gửi email cho khách |
Ranh giới ở đây không nằm ở độ khó của việc. Dựng một file Excel quản lý tồn kho rất phức tạp vẫn an toàn, vì nó là file mới, sai thì bỏ đi làm lại. Một lệnh gửi email cho khách thì rất đơn giản, nhưng gửi rồi không lấy lại được.
Bắt đầu thế nào
Cả Anthropic lẫn OpenAI khuyên giống nhau: bắt đầu từ cách đơn giản nhất, chỉ thêm độ phức tạp khi cần; làm từng bước, dùng hết sức một agent trước khi nghĩ tới nhiều agent. Với dân văn phòng, bốn bước sau là đủ:
- Chọn một việc lặp lại mỗi kỳ, kết quả kiểm được bằng số. Biên bản đối chiếu, bảng kê hóa đơn, báo cáo tuổi nợ đều hợp vì có tổng để so với sổ.
- Làm trên bản sao. Không đưa file gốc, không cấp quyền vào phần mềm đang chạy thật.
- Viết mục tiêu kèm cách kiểm. Ví dụ: "tổng các biên bản phải bằng số dư sổ chi tiết; lập thêm một sheet đối chiếu".
- Kiểm file trước khi dùng thật. Bấm vào ô xem công thức, nhập thử một dòng, chạy nút trên file mẫu. Chỗ nào chưa đúng thì nhắn sửa trong cùng hội thoại đã dựng file.
Câu hỏi thường gặp
Agentic AI có thay được kế toán không?
Agent làm nhanh phần dựng: viết công thức, ghép dữ liệu, soạn văn bản. Phần chọn việc, viết tiêu chí, kiểm kết quả và chịu trách nhiệm trước số liệu vẫn là của người. Bài AI và con người trong công việc đi sâu chuyện này.
Có cần trả phí mới dùng được agent không?
Tuỳ công cụ. Tính năng tạo file của Claude có ở mọi gói, kể cả gói miễn phí. Các tính năng agentic trong Word, Excel, PowerPoint của Microsoft cần gói Microsoft 365 Copilot, Premium, Personal hoặc Family. Việc dài, nhiều bước như các case trong khóa nâng cao thì bản trả phí chạy ổn định hơn vì có hạn mức lớn hơn.
Đưa dữ liệu công ty cho agent có an toàn không?
Rủi ro lớn hơn chat thường, vì agent chạy mã và có thể truy cập mạng. Chỉ đưa dữ liệu đã lược bớt thông tin nhạy cảm, theo dõi khi nó chạy, và đọc bài bảo mật dữ liệu khi dùng AI trước khi bắt đầu.
Chưa dùng AI bao giờ thì học agent luôn được không?
Nên đi qua phần dùng AI hỏi đáp và đọc chứng từ trước. Kỹ năng viết yêu cầu rõ và kiểm kết quả ở mức chat là nền cho mức agent.
Học dùng AI theo đúng thứ tự
Khóa AI cơ bản cho Kế toán của EzTech đi qua 9 case trên công cụ miễn phí: hỏi đáp nghiệp vụ, bóc chứng từ, đối chiếu sổ sách, tự tạo công cụ dùng lại mỗi tháng. Khóa AI nâng cao đi tiếp tới mức agent: 8 case để AI dựng trọn file Excel, Word, PowerPoint, kèm cách kiểm từng loại file trước khi dùng. Doanh nghiệp muốn đào tạo riêng cho phòng kế toán thì để lại thông tin ở trang liên hệ.
