Định mức nguyên vật liệu: từ kế hoạch sản xuất ra kế hoạch mua hàng
Đầu bài
Kế hoạch sản xuất 5 mã thành phẩm cho quý sau. Mỗi thành phẩm ăn 10–20 loại vật tư theo định mức. Cần biết phải mua bao nhiêu từng loại, trừ tồn kho sẵn có, và tiền là bao nhiêu.
Các bước làm
- 1
Bảng định mức để dạng DỌC, không để dạng ma trận
Mã TP · Mã vật tư · Định mức/đơn vị. Ma trận thành phẩm × vật tư nhìn thì đẹp nhưng thêm một mã là phải sửa cả vùng của mọi công thức.
- 2
Nhân định mức với kế hoạch sản xuất
=SUMPRODUCT((cột_mã_TP=vùng_kế_hoạch_TP)*vùng_sản_lượng*cột_định_mức) hoặc đơn giản hơn: thêm cột =định_mức*XLOOKUP(mã_TP, kế_hoạch, sản_lượng, 0).
- 3
Gom nhu cầu về từng vật tư
=SUMIFS(nhu_cầu_dòng, cột_mã_vật_tư, mã) — một vật tư dùng cho nhiều thành phẩm nên bước gom này bắt buộc.
- 4
Cộng hao hụt định mức
=nhu_cầu*(1+tỷ_lệ_hao_hụt). Tỷ lệ để một cột riêng theo từng vật tư, không dùng một con số chung — vật tư cắt gọt hao khác vật tư đóng gói.
- 5
Trừ tồn kho và hàng đang về
Cần mua = nhu cầu - tồn khả dụng - đang về + tồn an toàn. Bọc =MAX(0, ...) để không ra số âm rồi ai đó cộng nhầm.
- 6
Ra tiền và ra thời điểm
Tiền =cần_mua*đơn_giá gần nhất. Thời điểm đặt =ngày_cần - lead time, dùng =WORKDAY(ngày_cần, -lead_time, ds_lễ) để né ngày nghỉ.
- 7
Kiểm ngược cho chắc
Chọn một vật tư, tính tay nhu cầu từ hai thành phẩm chính rồi so với số công thức ra. Bảng nhiều tầng nhân chia thế này sai một ô là sai êm, không có lỗi nào hiện.
Phím dùng trong bài
Bẫy hay dính
Đơn vị tính không thống nhất là chỗ chết: định mức ghi theo GAM, tồn kho theo KG, đơn giá theo TẤN. Công thức vẫn chạy ra số đẹp và sai gấp nghìn lần. Thêm cột đơn vị vào mọi bảng và một ô kiểm tra so đơn vị hai bên.
Cùng nhóm ngân sách, giá thành & kiểm soát chi phí
- Ngân sách năm theo phòng ban: so thực tế với kế hoạch, ai vượt trầnĐầu năm mỗi phòng gửi một file ngân sách. Cuối mỗi tháng phải trả lời: phòng nào tiêu vượt, vượt khoản gì, còn lại bao nhiêu cho các tháng sau. Hiện đang làm bằng cách mở song song hai file rồi nhìn.
- Giá thành sản phẩm: tập hợp nguyên vật liệu, nhân công, chi phí chungXưởng sản xuất 8 mã hàng trong tháng. Nguyên vật liệu xuất theo lệnh sản xuất, nhân công chấm theo giờ, chi phí chung thì gộp một cục. Cần giá thành đơn vị từng mã để biết bán có lãi không.
- Doanh thu hụt kế hoạch: do bán ít hơn hay do bán rẻ hơnDoanh thu quý hụt 2 tỷ so kế hoạch. Kinh doanh nói tại thị trường, sếp muốn biết chính xác bao nhiêu do sản lượng, bao nhiêu do giá bán, mã hàng nào gây ra phần lớn. Cộng tổng không trả lời được câu này.
- Điểm hoà vốn: bán bao nhiêu thì đủ trả chi phí, còn cách bao xaSếp hỏi mỗi tháng phải bán bao nhiêu mới không lỗ, và hiện đang cách điểm đó bao xa. Trong file chỉ có bảng chi phí trộn lẫn định phí với biến phí — đó mới là việc phải làm trước.