File dùng chung: bắt số gõ đè lên công thức
Đầu bài
Bảng lương có cột tính bằng công thức, nhưng ai đó thấy kết quả không vừa ý nên gõ thẳng số vào. Cột nhìn vẫn bình thường, tháng sau đổi dữ liệu gốc thì ô đó không đổi theo và không ai biết.
Các bước làm
- 1
Đếm xem cột đó còn bao nhiêu công thức
=SUMPRODUCT(--ISFORMULA(vùng)) so với số dòng. Lệch bao nhiêu là bấy nhiêu ô đã bị gõ đè — con số này nên nằm trong khối ô kiểm tra.
- 2
Chỉ mặt từng ô một
Conditional Formatting → Use a formula: =AND(A2<>"", NOT(ISFORMULA(A2))) tô nền cam. Cột lẽ ra toàn công thức mà lốm đốm cam là nhìn phát thấy.
- 3
Cách chọn nhanh không cần công thức
F5 → Special → Constants chọn hết ô giá trị cứng trong vùng; đảo lại chọn Formulas để xem ô nào còn công thức. Hai lần bấm là ra bức tranh.
- 4
Khôi phục công thức đúng
Chọn một ô còn công thức chuẩn, Ctrl+C, rồi quét cả cột và dán — hoặc Ctrl+D từ ô chuẩn xuống. Kiểm lại bằng bước đếm ISFORMULA ở trên.
- 5
Chặn tái diễn bằng khoá ô
Ctrl+1 → Protection: bỏ tick Locked ở ô ĐƯỢC nhập, giữ Locked ở ô công thức, rồi Review → Protect Sheet. Mặc định mọi ô đều Locked nên phải mở ngược lại.
- 6
Cho người dùng biết ô nào được nhập
Tô nền nhạt cho vùng nhập và ghi chú thích một dòng trên đầu bảng. Khoá mà không chỉ chỗ nhập thì người ta gọi điện hỏi, hoặc tự tắt khoá.
- 7
Kiểm lại sau mỗi lần file đi vòng
Đưa dòng đếm ISFORMULA vào khối ô kiểm tra ở đầu file, chạy mỗi lần nhận file về. Đây là loại lỗi không bao giờ tự lộ ra.
Phím dùng trong bài
Bẫy hay dính
Protect Sheet mà quên đặt mật khẩu thì ai cũng bỏ khoá được, còn đặt mật khẩu rồi quên thì chính mình không sửa được file của mình. Ghi mật khẩu vào chỗ quản lý chung, đừng để trong đầu.
Cùng nhóm kiểm tra số liệu & kiểm soát nội bộ
- Khối ô kiểm tra cho file kế toán: đỏ là chưa được nộpFile báo cáo qua tay ba người, tháng nào cũng có một chỗ lệch mà tới lúc sếp hỏi mới biết. Cần một khối ô đầu file tự trả lời: file này đã sạch chưa, không sạch thì hỏng ở đâu.
- Truy vết công thức sai: ô nào nuôi ô nào, chạy từng bước xem hỏng ở đâuMột ô ra con số vô lý. Công thức dài ba dòng, lồng bốn tầng hàm, trỏ sang hai sheet khác. Nhìn thẳng vào nó không ai đoán được sai chỗ nào, mà xoá đi viết lại thì mất luôn cái đang đúng.
- Soi chứng từ bất thường: tròn số, sát ngưỡng duyệt, cuối tuần, trùngCần rà 12.000 chứng từ chi trong năm để tìm dấu hiệu bất thường. Đọc hết là không thể. Phải để Excel khoanh vùng đáng ngờ trước, người chỉ xem phần được khoanh.
- Chọn mẫu kiểm tra ngẫu nhiên mà lần sau mở lại vẫn đúng mẫu đóPhải chọn 60 chứng từ trong 4.000 để kiểm chi tiết. Dùng RAND() thì cứ bấm phím là mẫu đổi, in ra một đằng file một nẻo, và không ai kiểm chứng được cách chọn có khách quan không.